Leita ķ fréttum mbl.is

Umsögn Frjįlslynda flokksins um frumvarp til laga um stjórn fiskveiša

Nefndasviš Alžingis Austurstręti 8–10150 Reykjavķk     Efni: Umsögn Frjįlslynda flokksins um frumvarp til laga um stjórn fiskveiša – mįl nr. 827. 

Ef frumvarpiš veršur samžykkt verša skert stjórnarskrįrvarin atvinnuréttindi, sbr. 75 gr. stjórnar­skrįrinnar, og réttur landsmanna til veiša takmarkašur meš aflamarkskerfi. Ķ frumvarpinu er vķsaš til almannahagsmuna og fiskverndar en ef litiš er til hins hręšilega „įrangurs“ aflamarkskerfisins ķ aš nį upphaflegum markmišum sķnum er algjör firra aš festa kerfiš ķ sessi meš tilvķsun ķ almannahagsmuni.

 

Almennt: Frjįlslyndi flokkurinn įtelur stjórnvöld fyrir óvandašan undirbśning frumvarpsins ķ žvķ sem snżr aš löggjöf og kerfi sem hefur fengiš falleinkunn hjį mannréttindanefnd Sameinušu žjóšanna. Kvótakerfiš brżtur ķ bįga viš jafnręši borgaranna. Undirbśningur rķkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri gręnna fólst annars vegar ķ žvķ aš setja į fót svokallaša sįttanefnd um sjįvarśtvegsmįl sem ķ sįtu aš stęrstum hluta fulltrśar hagsmunasamtaka sem hafa eša telja sig hafa hag af óbreyttu kvótakerfi og hins vegar nefnd sérfręšinga sem hafši žaš hlutverk aš endurskoša lķffręšilegar forsendur afla­rįšgjafarinnar. Ķ žeirri nefnd sįtu aš stęrstum hluta fulltrśar hagsmunaašila auk žeirra sérfręšinga sem bera įbyrš į og stżra žeirri nżtingarstefnu sem nefndin įtti aš endurskoša! Ķ stuttu mįli var framangreindur undirbśningur ekki upp į marga fiska og heldur ill mešferš į fé almennings.

Ķ žeirri djśpu efnahagslegu og stjórnkerfislegu kreppu sem landiš er ķ er sorglegt aš Alžingi taki ekki til alvarlegrar umręšu tillögur sem tryggt gętu jafnręši borgaranna og taki ekki heldur til endur­skošunar grundvallarforsendur fiskveišistjórnunarinnar og aflamarkskerfisins.

 

I.                    Aflamarkskerfi eša dagakerfi

Frjįlslyndi flokkurinn leggur til aš ķ staš žess aš įkvarša heildarafla hvers fiskeišiįrs į grundvelli ónįkvęmra stofnmęlinga frį fyrra įri, verši tekiš upp dagakerfi žar sem sókn er įkvöršuš og skipum eša skipaflokkum śthlutaš veišidögum, svipaš og gert er ķ Fęreyjum.

a)      Aflamarkskerfi hefur ķ sér innbyggšan hvata til aš velja bestu einstaklingana śr stofninum. Rįndżr éta įvallt veikustu einstaklingana og stušla žannig aš heilbrigši veišistofnanna. Val­kraftar aflmarkskerfisins ganga žvert į žaš sem gerist ķ nįttśrunni. Žetta gerist meš tvennum hętti, meš žvķ aš sękja ekki į slóš žar sem von er į lélegum fiski og meš žvķ aš nota einung­is veišarfęri sem velja śr stęrsta og dżrasta fiskinn.

Annar galli aflamarkskerfisins er aš engu mįli skiptir ķ leikreglum žess hvar eša hvenęr kvót­inn er tekinn. Žar sem stofnar botnfiska og rękju eru oft stašbundnir veldur žetta misnżt­ingu į svęšum og žannig mętti t.d. veiša allan žorskkvótann į Vestfjaršamišum.

 

Alltaf kemur betur og betur ķ ljós aš grunnstošir nśverandi hugmyndafręši stjórnunar, tak­mörkun į sókn og verndun smįfisks, eru lķffręšilega rangar eins og nżjar rannsóknir hafa sżnt, (Jeppe Kolding o.fl. 2010[1]) . Žetta er įstęša žess aš ekkert gengur viš aš nį sama fiskafla og įšur, mešan sókn var frjįls. Benda mį į Barentshafiš sem dęmi. Žar hefur sókn sķšustu įra veriš langt umfram rįšgjöf ICES (Alžjóšahafrannsóknastofnunarinnar ķ Kaup­manna­höfn), auk žess sem Rśssar veiša ómęlt magn af smįfiski og žį eru ótaldir félagslegir ókostir kerfisins sem tengjast framseljanlegum kvóta, m.a. tilfęrslu afla milli staša, tilheyr­andi byggšavanda og flutningi fjįr śt śr greininni.


Įrangur nśverandi aflamarkskerfis viš aš „byggja upp botnfiskstofna“ er einfaldlega skelfi­legur. Įętlašur botnfiskafli į nęsta fiskveišiįri ķ žorski, żsu, ufsa, gullkarfa, djśpkarfa, grį­lśšu, skarkola og steinbķt er minni en žaš sem veiddist af žessum tegundum į įrinu 1983, įri įšur en kvótakerfiš var tekiš upp. Kvótakerfiš var sett į vegna žess hve lķtill žorskaflinn varš žaš įr, einungis 300 žśsund tonn, sem var lįgmark žess tķma. Aflamarkskerfiš hefur alls ekki skilaš meiri afla į land eins og upphafleg fyrirheit bįru meš sér — heldur žveröfugt. Žvķ var ķ upphafi haldiš fram aš kerfiš myndi innan fįrra įra skila lišlega 500 žśsund tonna jafnstöšu­žorskafla. Um įratugaskeiš fyrir daga kerfisins var aflinn aš mešaltali rķflega 400 žśsund tonn en į nęsta fiskveišiįri er fyrirhugaš aš veiša einungis 177 žśsund tonn.
Žorskveiši ķ Barentshafi sem er langt umfram reiknisfiskifręšilega rįšgjöf ICES hefur ekki leitt til hruns žorskstofnsins heldur męlist hann žvert į móti stęrri eftir aš veišin var aukin! Menn skyldu hafa žaš hugfast.

b)      Dagakerfi (stjórnun sóknar) er įn tegunda- eša aflahįmarks. Fiskiskip fęr ķ sinn hlut įkvešinn fjölda veišidaga sem žaš mį nota aš vild įn tegundatakmarkana eša aflamarks. Žess vegna er ekki hvati til brottkasts, fyrir mestu er aš hirša allt sem hęgt er aš koma meš ķ land og selja, ólķkt aflamarkskerfinu sem hvetur til brottkasts. Ķ aflamarkskerfi er ķ fyrsta lagi hvati til aš henda ķ sjóinn fisktegundum sem śtgeršin hefur ekki heimildir til aš veiša

Ķ öšru lagi er višvarandi hvati ķ aflamarkskerfum til brottkasts į smęrri fiski sem er oft veršminni en stęrri fiskur. Mikill veršmunur į stęrri og smęrri fiski hvetur augljóslega til žess aš śtgeršir verji ekki takmörkušum veišiheimildum ķ löndun į veršminni smęrri fiski.


Ešlilegt er aš villtir dżrastofnar sveiflist af nįttśrulegum orsökum og į žaš ekki sķst viš um fiskistofna. Ķ sóknarkerfi koma breytingar į stęrš fiskistofna strax fram ķ afla. Sömuleišis minnkar fiskaflinn samhliša nišursveiflu fiskistofnanna. Reynslan hefur ķtrekaš sżnt aš reiknis­fiskifręšin hefur spįš rangt fyrir um stęrš žorskstofnsins, t.a.m. um mörg hundruš žśsund tonn um sķšustu aldamót. Dagakerfiš gefur fręšimönnum sem vinna śr gögnum augljóslega betri upplżsingar um samsetningu aflans žar sem brottkast er ekki til stašar.

II. Alžingi festir ķ sessi mannréttindabrot

Ef vilji Alžingis er aš halda įfram meš aflamarkskerfi žrįtt fyrir augljósa misbresti er algerlega frįleitt fyrir stjórnvöld aš lögbinda sérstaka samninga, sbr. 6. grein frumvarpsins, viš nśverandi handhafa aflaheimilda til 15 įra meš leyfi til framlengingar į óbreyttum samningum til įtta įra. Inntak flókins frumvarpstexta ķ 3., 6., 10., 12., 13. og 14. gr. er ķ stuttu mįli aš festa ķ sessi algerlega óbreytt kvóta­kerfi sem brżtur ķ bįga viš jafnręši borgaranna!

Meš samžykkt frumvarpsins breytist óverulega hlutfall śthlutašra fiskveišiheimilda til žeirra sem hafa nś žegar yfir veišiheimildum aš rįša og er śthlutaš til eins įrs ķ senn. Frumvarpiš felur ķ sér ķ stuttu mįli aš śthlutušum aflaheimildum verši skipt ķ tvennt, annars vegar ķ flokk I og hins vegar flokk II. Ķ flokki I er megniš af śthlutušum aflaheimildum sem śthlutaš veršur til langs tķma til nśverandi handhafa aflaheimilda. Ķ flokki II veršur um óverulegt magn aflaheimilda  aš ręša og um śthlutun śr flokknum gilda żmis sjónarmiš. Ekki veršur betur séš en aš svokallašur leigupottur, žar sem jafnręši rķkir, verši lįtinn męta afgangi viš śthlutun veišiheimilda śr flokki II.

Samkvęmt nśgildandi lögum hefur rįšherra heimild til aš śthluta sérstaklega įkvešnu aflamarki til strandveiša, byggšaašgerša og lķnuķvilnunar sem svarar til žess magns sem ętlaš er ķ veiši­heimildir ķ flokki II ķ frumvarpinu og skipt er ķ byggšahluta, bótahluta, lķnuķvilnunarhluta, strandveišihluta og leiguhluta. Skv. frumvarpinu er veišiheimildum ķ flokki II ętlaš aš aukast hlutfallslega um 0,79% aš jafnaši į hverju įri nęstu 14 įrin og verša ekki meira en 15% heildaraflans aš jafnaši.

Lögfesting frumvarpsins festir augljóslega ķ sessi brot į jafnręši žegnanna og bętir ķ litlu sem engu óréttlęti ķslenska kvótakerfisins sem sęrt hefur réttlętisvitund žjóšarinnar. Ójafnręšiš hefur komiš ķ veg fyrir ešlilega og naušsynlega nżlišun ķ undirstöšuatvinnugreininni.

III.          Tillögur:

Leggja nišur nśverandi aflamarkskerfi, kvótakerfi og taka upp fisveišidagakerfi, sóknar­stjórn aš hętti Fęreyinga. Fęreyingar reyndu aflamarkskerfi ķ tvö įr og rįku sig fljótlega į ókosti žess, m.a. brottkastiš, rangt skrįšan afla žar sem t.d. žorskur var skrįšur sem ufsi, hįan eftirlitskostnaš og minnkandi aflaheimildir. Leiš Fęreyinga var aš falla frį žvķ aš įkveša aflamark og įkvarša ķ staš žess sókn śt frį žeirri sókn sem var um įratuga­skeiš į mišunum mešan allt lék ķ lyndi og afli var góšur.

 

Frjįlslyndi flokkurinn leggur til aš skipašur verši vinnuhópur sem móti leikreglur fisk­veišidagakerfisins žar sem sókn verši įkvešin ķ samręmi viš žaš sem hśn var į Ķslands­mišum um įratugskeiš fyrir daga kvótakerfisins. Mikilvęgt er aš skipašir verši ašilar ķ vinnuhópinn sem eru lausir viš sérhagsmunapot og eru tilbśnir til žess aš setja hag žjóš­arinnar ķ öndvegi.

 

Ķ staš žess aš śthluta kvóta til botnfiskveiša į aš śthluta veišileyfum sem gilda ķ įkveš­inn tķma og eru óhįš tegundum og magni. Breytingin myndi skjótt leiša til žess aš brott­kast heyrši sögunni til og yrši sömuleišis til mikillar einföldunar og sparnašar, m.a. ķ eftir­litskostnaši.  

 

Nįnari śtfęrsla į sókn yrši gerš meš svęšaskiptingu sem gengi gróft tekiš śt į aš stęrri skipum vęri vķsaš į djśpslóš en smęrri skip og bįtar nżttu grunnslóšina.

 

Mögulegt er aš stżra sókn meš įkvöršun aflagjalds af löndušum afla og sömuleišis aš takmarka sókn ķ įkvešnar tegundir eša į įkvešnum tķmabilum meš žvķ aš įkvarša mis­hįtt aflagjald eftir tegundum.

 

Grķšarleg tękifęri felast ķ aš breyta kerfinu śr žvķ öngstręti sem žaš er ķ. Frumvarpiš sem hér er til umfjöllunar ber žess merki aš veriš er aš stagbęta kerfi sem engin sįtt er um mešal žjóšarinnar. Žaš hefur ķtrekaš komiš fram ķ skošanakönnunum, auk žess sem mannréttindanefnd Sameinušu žjóšanna hefur dęmt aš žaš brjóti mannréttindi.

 

Nż nįlgun viš aš stjórna fiskveišum sem Frjįlslyndi flokkurinn leggur til myndi stórefla žjóšarhag og sérstakleg hag žeirra sem starfa ķ greininni og byggšarlaga sem eiga allt sitt undir nżtingu sjįvaraušlindarinnar.


[1] Kolding, Jeppe og Paul van Zwieten. 2011. The tragedy of our legacy: how do global management discourses affect small-scale fisheries in the South? Sótt 18. įgśst 2011 af http://www.tandf.co.uk/journals/sfds. (Greinin finnst meš žvķ aš leita aš titli greinarinnar į Google.)

 

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Įsthildur Cesil Žóršardóttir

Heyr Heyr!

Įsthildur Cesil Žóršardóttir, 25.8.2011 kl. 17:07

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Bloggvinir

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband